در اواخر قرن ششم و اوايل قرن هفتم هجرى تمدن و فرهنگ اندلسى به اوج پختگى خود رسيد و چشمه‌هاى نبوغ جارى گرديد و طايفه‌اى از اعاظم اقطاب علم و عمل ظهور كردند . در طليعهء اين اقطاب بنى زهر اشبيلى بودند و عميدشان وزير و طبيب شهير ابو العلاء بن زهر سپس فرزندش ابو مروان عبد الملك بن زهر ، متوفى به سال 564 ه / 1168 م ( به لاتينى aroznevA ) . ابن زهر بزرگترين پزشك قرون وسطى بعد از ابو بكر محمد بن زكرياى رازى است . ابن رشد او را پس از جالينوس بزرگترين طبيب مىشمارد . كتاب « التيسير » او از بزرگترين مراجع طب در قرون وسطاست . آثار او كه چون آثار ديگر متفكران به لاتينى ترجمه شد در سير تحقيقات پزشكى در اروپا تأثيرى شگرف داشت . در كنار اينان فلاسفه بزرگى نيز ظهور كردند چون ابو بكر بن الطفيل وادى آشى متوفى به سال 571 ه / 1176 م صاحب « رسالهء حىّ بن يقظان » و امام و فيلسوف بزرگ ابو الوليد محمد بن احمد بن رشد قرطبى متوفى به سال 594 ه / 1197 م و الرئيس موسى بن ميمون يهودى قرطبى متوفى به سال 602 ه / 1205 م . سياست موحدين را در برابر تفكر كه گاه به تسامح مىگراييد و گاه به شدت و سختگيرى ، مىتوان در زندگى ابن ميمون و ابن رشد مشاهده كرد . ابن ميمون از بزرگترين اطباء و فلاسفهء عصر خود بود ، ولى به سبب يهودى بودنش در خلال سركوبى بزرگ يهوديان ، در زمان عبد المؤمن خليفهء موحدى ، او نيز گرفتار بليات و محن بسيار شد . اندلس را ترك گفت و به مشرق رفت و در مصر فرود آمد و در ديار مصر به خدمت پرداخت و طبيب خاص سلطان صلاح الدين گرديد و براى تدريس در قاهره برگزيده شد . ابن رشد هم بدون شك از بزرگترين فلاسفه و متفكرين اسلام در اين عصر است . ابن رشد در سال 520 ه / 1126 م در قرطبه متولد شد . از آغاز جوانى به ابو يوسف يعقوب بن عبد المؤمن كه عهده‌دار امور اندلس بود پيوست . اين امير نيز چونان پدرش اعلام متفكرين و علماء را به نزد خود دعوت مىكرد . ابن رشد در فقه و طب و فلسفه سرآمد شد و در سال 565 ه به قضاى اشبيليه منصوب گرديد . سپس مسند